To jedno z częstszych pytań właścicieli starszych motocykli dwusuwowych:
„Fabrycznie mój motocykl miał odśrodkowy regulator wyprzedzenia zapłonu. Dlaczego po montażu nowoczesnego zapłonu elektronicznego stosowane jest stałe wyprzedzenie?”
Odpowiedź wymaga krótkiego spojrzenia na historię konstrukcji silników dwusuwowych.
Dlaczego dawniej stosowano regulatory odśrodkowe?
Do połowy lat 60. wiele silników dwusuwowych wyposażano w mechaniczne regulatory odśrodkowe zmieniające kąt wyprzedzenia zapłonu.
Podczas rozruchu iskra pojawiała się bardzo blisko górnego martwego punktu (GMP), co ułatwiało uruchomienie silnika.
Po wzroście obrotów regulator automatycznie zwiększał wyprzedzenie zapłonu do wartości roboczej, wynoszącej często około 25–30° przed GMP.
Rozwiązanie to było szczególnie przydatne w czasach, gdy dostępne paliwa miały znacznie niższą liczbę oktanową niż obecnie.
Czym jest GMP i wyprzedzenie zapłonu?
GMP – Górny Martwy Punkt
Jest to najwyższe położenie tłoka w cylindrze.
Wyprzedzenie zapłonu
Zapłon następuje zawsze nieco wcześniej, zanim tłok osiągnie GMP.
Dlatego moment zapłonu określa się jako:
przed GMP
i podaje najczęściej:
- w milimetrach przed GMP,
- lub w stopniach obrotu wału korbowego.
W starszych silnikach dwusuwowych wartości te wynosiły zwykle od około 2 do nawet 8 mm przed GMP, zależnie od konstrukcji i wieku silnika.
Dlaczego później zrezygnowano z regulatorów?
W latach 70. producenci stopniowo odchodzili od mechanicznych regulatorów wyprzedzenia zapłonu w silnikach dwusuwowych.
Powody były proste:
- wyższa jakość paliw,
- prostsza konstrukcja,
- mniejsza liczba elementów zużywających się mechanicznie,
- niższe koszty produkcji i serwisowania.
Dlatego w większości późniejszych motocykli dwusuwowych regulatorów odśrodkowych już nie spotkamy.
Inaczej wygląda sytuacja w silnikach czterosuwowych, gdzie zmienne wyprzedzenie zapłonu nadal odgrywa istotną rolę.
Jak działa zapłon Turbo Zabytki?
Nowoczesne układy CDI stosowane przez Turbo Zabytki generują silną, powtarzalną iskrę niezależnie od stanu przerywacza czy kondensatora, których po prostu już nie posiadają.
W większości klasycznych dwusuwów zastosowanie dodatkowego regulatora wyprzedzenia zapłonu nie przynosi zauważalnych korzyści w stosunku do kosztów i stopnia skomplikowania układu.
Dlatego większość naszych zestawów wykorzystuje stałe ustawienie bazowe.
Czy zapłon rzeczywiście jest całkowicie stały?
Nie do końca.
W układach z wewnętrznym czujnikiem występuje naturalna charakterystyka wynikająca z właściwości zastosowanych elementów magnetycznych.
W praktyce wygląda to następująco:
- podczas rozruchu iskra pojawia się nieco bliżej GMP,
- w zakresie typowych obrotów eksploatacyjnych moment zapłonu odpowiada wartości ustawionej podczas montażu,
- przy bardzo wysokich obrotach zapłon ponownie nieznacznie przesuwa się w kierunku GMP.
Jest to zjawisko naturalne dla konstrukcji układu i w wielu przypadkach odpowiada charakterystyce pracy, jakiej oczekuje klasyczny silnik dwusuwowy.
Wyjątki od reguły
Istnieją silniki, w których zmienne wyprzedzenie zapłonu nadal jest wskazane.
Przykładem jest silnik bokser stosowany w motocyklu MZ BK, który wykazuje tendencję do silnych odbić podczas rozruchu.
W takich przypadkach stosujemy układy wyposażone w elektroniczną regulację wyprzedzenia zapłonu.
Podsumowanie
✔ Mechaniczne regulatory odśrodkowe były powszechne w starszych silnikach dwusuwowych.
✔ Ich głównym zadaniem było ułatwienie rozruchu i poprawa pracy silnika w różnych zakresach obrotów.
✔ Wraz z rozwojem paliw i elektroniki producenci zaczęli odchodzić od tego rozwiązania.
✔ W większości klasycznych dwusuwów nowoczesny zapłon CDI ze stałym ustawieniem bazowym sprawdza się bardzo dobrze.
✔ Układy Turbo Zabytki wykazują naturalną, niewielką zmianę momentu zapłonu zależnie od obrotów, co korzystnie wpływa na pracę silnika.